
باید روشن ساخت که مقصودتان از دلیل حرمت تراشیدن ریش چیست؟ به عبارت دیگر هر حکم شرعی از دو جهت قابل دلیلیابی است:
الف)- دلیل شرعی مقصود از آن متون و نصوصی است که حکم الهی را بیان میکند. این دلیلها ابزار اصلی فقیه و کارشناس دینی است که از طریق آن میتواند حکم الهی را استنباط کند.
ب)- فلسفه حکم مقصود از آن این است که چرا خداوند بر موضوع مفروضی فلان حکم را داده است. چنین کاوشی تحقیق فقهی نیست مگر در مواردی که "کشف فلسفه حکم" در "استنباط حکم" دخیل باشد. در این رابطه باید چند نکته را در نظر داشت:
اولا، فلسفه همه احکام و جزئیات آنها به طور تفصیلی روشن نیست و آگاهی از آن دانشی فراتر از تنگناهای معارف عادی بشری میطلبد. لیکن بطور اجمالی روشن است که همه احکام الهی تابع مصالح و مفاسد واقعی در متعلق آنهاست. بنابراین در صورتی که فلسفه حکمی را بالخصوص ندانیم بنابر قاعده کلی فوق از آن باید پیرو کرد. زیرا یقین به وجود مصلحتی در آن هست هر چند بر ما ناشناخته باشد.
ثانیا، در جست و جوی فلسفه احکام نباید همیشه به دنبال علوم تجربی رفت و دلیلی مادی و فیزیولوژیک برایش جست و جو نمود. این فرایند که همواره در پی یافتن مصلحت یا مفسدهای طبی باشیم برخاسته از نگرشی مادی گرایانه است. در حالی که بسیاری از احکام مصالحی معنوی دارند که در حوزه هیچ یک از علوم بشری قابل تحقیق نیست و آنها با متد تجربی خود قادر به حکمی نفیا یا اثباتا پیرامون آن نیستند و یا اگر نظری بدهند بسیار سطحی است و چه بسا مسأله حکمتی برتر و بالاتر داشته باشد. چنان که در مورد روزه علوم به خواص بهداشتی آن پرداختهاند ولی قرآن مجید فلسفهای بالاتر را بیان فرموده و آن "تقوایابی" است.
در مورد تراشیدن صورت نیز از نظر طبی گفتهاند: وجود محاسن برای محافظت از لثهها و دندانها و پوست صورت مفید است.
ج)- از نظر متخصصین پوست نیز وجود محاسن در صورت رعایت نظافت و اصول بهداشتی برای حفاظت از پوست و لطافت آنها مفید است، مگر در مورد کسانی که گرفتار قارچهای پوستی و ... باشند که مسالهای استثنایی است.
وجود محاسن متناسب با ساختار طبیعی بدن مرد میباشد، و تراشیدن آن تشبه به زنان میباشد .
اکثر مراجع تراشیدن ریش را با تیغ یا ماشین ته زن بنا بر احتیاط واجب جایز نمیدانند و حتی بعضی (مانند آیت الله بهجت و صافی) فتوا به حرمت دادهاند.
اما این که بعضی میگویند تراشیدن ریش موجب پاکیزگی و بهداشت بیشتر است، مسلماً حرف درستی نیست، زیرا؛
اولاً: چرا همین افراد این حرف را درباره موی سر نمیزنند؟ ثانیاً: وجود ریش موجب حفاظت پوست صورت از ناراحتیهای پوستی، ناشی از سرما و گرما و تابش خورشید می شود. از طرفی تراشیدنِ آن لطمههایی از نظر بهداشتی بر انسان وارد مینماید به عنوان مثال میتوان از خراشیده شدن احتمالی قسمتهایی از صورت و نفوذ میکروبهای مختلف از طریق آن نام بُرد.
امام صادق (ع) فرمود: ریشت را با دستت بگیر و اضافه آن کوتاه کن .
با آن حضرت فرمود: هر کس ریشش بیشتر از یک قبضه باشد, در آتش خواهدبود.
پیامبر مردی را که ریش هایش طولانی بود دید و فرمود: این چیست ؟ آن مرد ریش هایش را کوتاه کرد,بعد پیامبر فرمود: این طور خوب است . تراشیدن ریش به احتیاط واجب جائز نیست.
ریش باید به قدری باشد که صدق ریش بکند.
کوتاه کردن ریش به اندازه ای که مانند تراشیدن باشد نیز جایز نیست.
البته برخی از فقها تراشیدن گونهها را بی اشکال میدانند
و ریش پرفسوری را کافی می دانند.


